بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

محمد جعفر عزیزی

درباره

سن: ۲۵
ملیت: ايران
مذهب: بدون باور مذهبی
وضعیت تأهل: مجرد

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۲۸ مرداد ۱۳۵۸
محل: کرمانشاه، استان کرمانشاه، ايران، زندان مرکزی (دیزل‌آباد)
نحوه کشته‌شدن: تيرباران
اتهامات: افساد فی‌الارض; محاربه با خدا، رسول خدا و نايب امام زمان

ملاحظات

اطلاعات درباره آقای محمد جعفر عزیزی برگرفته از مصاحبه با یکی از خویشان او است. خبر این اعدام در روزنامه کیهان (٢٨ مرداد ١٣٥٨)، که نام او را به اشتباه "محمد صفر" اعلام کرده بود، درج شده است. اطلاعات تکمیلی توسط بنیاد برومند از کتاب "صحیفه امام" جلد ٩، کتاب "ایام انزوا" نوشته آیت‌الله خلخالی، روزنامه کیهان (١ شهریور ١٣٥٨)، و مقاله "مرگ صادق خلخالی" نوشته منصور بلوری (سایت اخبار روز، ٩ آذر ١٣٨٢) اخذ شده است.

آقای عزیزی کارمند سازمان تأمین اجتماعی پاوه (استان کرمانشاه) بود. او با مادرش زندگی می‌کرد و وابستگی به احزاب سیاسی نداشت.

اعدام آقای عزیزی از موج اعدامهایی بود که برای مبارزه با "ضد انقلاب" در منطقه کردستان صورت گرفت. درپی مذاکرات حزب دمکرات کردستان ايران و مهدی بازرگان نخست وزير دولت موقت، درگیریهایی شدید و گاه مسلحانه بین سپاه پاسداران و پیشمرگان (قوای مسلح حزب دمکرات کردستان) به خصوص در شهرهای سنندج (استان کردستان) و پاوه رخ داد که به اختلافات بالاگیرنده بین دولت مرکزی شیعه و منطقه عمدتاً سنی‌نشین کردستان در مورد حقوق و نقش اقلیتها در تدوین قانون اساسی، تعیین مذهب شیعه به عنوان دین رسمی کشور، و مخصوصا مساله خودمختاری کردستان مربوط می‌شد.

به دنبال این درگیریها که به تلفاتی چند منجر شدند، آیت الله خمینی در فرمان ٢٧ مرداد ١٣٥٨ به نیروهای نظامی و انتظامی دستور داد "به سوی پاوه رفته و غائله را ختم کنند..." در همان فرمان وی برای تشویق به شدت عمل، قوای انتظامی را نیز تهدید کرد: "اگر با توپها و تانکها و قوای مجهز با ٢٤ ساعت دیگر حرکت به سوی پاوه نشود، من همه را مسئول می‌دانم... و در صورتی که تخلف از این دستور نمایند، با آنان عمل انقلابی می‌کنم" (کتاب "صحیفه امام" جلد ٩، صفحه ٢٨٥). روز ٢٨ مرداد، آیت الله خمینی حزب دمکرات کردستان را "غیر رسمی و غیر قانونی" اعلام کرد و آن را "حزب شیطان" خواند. وی اشاره کرد که برخی از این "مخالفان اسلام" با جمهوری اسلامی مخالفت کرده و رفراندم [١٢ فروردین] را تحریم کردند" (همان، صفحه ٣١١).

به دستورخمینی، آیت الله صادق خلخالی عازم غرب ایران شد و در مصاحبه‌ای با خبر نگار روزنامه اطلاعات اظهار داشت: "من به تمام مناطق کردستان سر خواهم زد و... تمام کسانی که در این توطئه خونین دست داشته‌اند را دستگیر و به سزای اعمالشان خواهم رساند" (کتاب "ایام انزوا" صفحه ٩٦). بر اساس گزارش منصور بلوری، حداقل ٥٨ شهروند کرد ظرف ١٠ روز توسط حجت الاسلام صادق خلخالی اعدام شدند. اعدامهای دسته جمعی و نبرد سخت مسلحانه تا ماه‌ها در منطقه ادامه داشت.

دستگیری و بازداشت

بر اساس گفته‌های مصاحبه شونده، روز ٢٧ مرداد ١٣٥٨ پاسداران با قصد بازداشت آقای عزیزی به منزل او آمدند و به زور وارد خانه شدند. مادر وی، خانم رعنا عزیزی پرخاش کنان سعی داشت از دستگیری پسرش جلوگیری کند ولی با اصابت گلوله کشته شد. آقای عزیزی در حالی که او نیز زخمی شده بود به زندان دیزل آباد کرمانشاه فرستاده شد. او تا زمان اعدام چندین ساعت در زندان بود.

دادگاه

اطلاعی درباره جلسه یا جلسات دادگاه در دست نیست. حاکم شرع کرمانشاه "شایعاتی در مورد اعدام بدون محاکمه چپی‌ها" را تکذیب کرد (روزنامه کیهان).

اتهامات

بر اساس گزارش روزنامه کیهان، اتهامات جمعی علیه آقای عزیزی و ده نفر دیگر فساد فی الارض و محاربه با خدا و رسول خدا اعلام شد.

مدارک و شواهد

در گزارش روزنامه کیهان به "بازجویی و شهادت شهود" اشاره شده است. اطلاعات دیگری درباره مدارک و شهادت شهود در دست نیست.

دفاعیات

از دفاعیات متهم اطلاعی در دست نیست.

حکم

دادگاه آقای محمد جعفر عزیزی و ١٠ نفر دیگر را "مفسد فی الارض و محارب با خدا و رسول خدا" اعلام کرد و به اعدام محکوم کرد. این ١١ نفر ساعت ٢ و ٤٠ دقیقه سحرگاه ٢٨ مرداد ١٣٥٨ در محوطه زندان دیزل آباد کرمانشاه تیرباران شدند.

تصحیح و یا تکمیل کنید