بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

رحمان شهیدی

درباره

ملیت: ايران
مذهب: احتمال قوی اسلام
وضعیت تأهل: مجرد

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۱ مرداد ۱۳۸۷
محل: زندان مرکزی، بوشهر، استان بوشهر، ايران
نحوه کشته‌شدن: حلق آویز
اتهامات: تجاوز
سن در زمان ارتکاب جرم: زیر ۱۸ سال

ملاحظات

خبر اعدام آقای رحمان شهیدی، به همراه دو نفر دیگر به نقل ازگزارش روابط عمومی اداره کل زندان‌های بوشهر در سایت اداره کل زندان‌های استان بوشهر، سایت نصیر بوشهر و سایت خبری سوک(١ مرداد ١٣٨٧) انتشار یافت. اطلاعات تکمیلی در این باره از سایت‌های خبرگزاری آریا (۶ آبان ١٣٨۶)، ایرنا (٨ خرداد ١٣٨۶) و هفته نامه پیغام (٢۵ و ٢۶ شهریور ١٣٨۵، ۶ تا ٨ خرداد ١٣٨۶) جمع‌آوری شده است. هم چنین در خبرنامه امیرکبیر به نقل از بیانیه اعتراضی کانون مدافعان حقوق بشر (٢١ آبان ١٣٨٧) و در بیانیه عفو بین الملل (٨ مرداد ١٣٨٧) نیز به این اعدام‌ها اشاره شده است. پرونده او و ٩ نفر دیگر به ربودن یک دختر دانشجوی شیرازی که در بوشهر به تحصیل اشتغال داشت و تجاوز به او در تیر ماه ١٣٨۵ ارتباط داشت. بنابر گزارشات، او و یک نفر دیگر در زمان وقوع جرم به سن ١٨ سالگی نرسیده بودند.   

قوانین بین‌المللی بطور اکید استفاده از مجازات اعدام را برای افرادی که در هنگام ارتکاب جرم زیر۱۸ سال سن بوده‌‌اند ممنوع کرده است. ایران به عنوان یکی از کشورهای عضو میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون حقوق کودک متعهد گشته است که افرادی را که در دوران کودکی مرتکب جرم شده‌‌اند اعدام نکند.

دستگیری و بازداشت

آقای شهیدی و ٨ نفر دیگر پس از شکایت یک دختر دانشجو در بوشهر، مبنی به ربوده شدن توسط سه جوان بوشهری در جنگل‌های اطراف روستا چاهکوتاه و مورد تجاوز قرار گرفتن توسط ٧ جوان که چهار نفر از آنان ساکن روستای چاهکوتاه بودند، توسط ماموران نیروی انتظامی در تیر ماه ١٣٨۵ دستگیر شدند. یک نفر نیز متواری شد. او مدت دو سال در زندان برج بوشهر زندانی بود. در مورد جزئیات دستگیری و بازداشت وی اطلاعی در دست نیست.

دادگاه

دادگاه کیفری استان بوشهر در تیر ماه ١٣٨۵ آقای شهیدی و ٨ نفر دیگر را محاکمه کرد. درباره جلسه یا جلسات دادگاه وی اطلاعی در دست نیست.

اتهامات

به گفته مدیر روابط عمومی اداره کل دادگستری استان بوشهر، اتهام آقای شهیدی و ۵ نفر دیگر «زنای به عنف و اکراه» عنوان شد. (سایت خبری سوک)

در شرایطی که حداقل تضمین‌های دادرسی رعایت نمی شود و متهمان از یک محاکمه منصفانه محرومند، صحت جرایمی که به آنها نسبت داده می شود مسلم و قطعی نیست. سازمان‌های بین المللی حقوق بشر به گزارش‌هایی اشاره می کنند مبنی بر اینکه مقامات جمهوری اسلامی ایران، در برخی موارد اتهامات کاذبی از قبیل قاچاق مواد مخدر یا ارتکاب جرائم عمومی و جنسی را به مخالفان خود (از جمله فعالان سیاسی، مدنی، صنفی و یا اقلیت‌های قومی و مذهبی) نسبت داده و آنان را همراه با محکومان عادی دیگر اعدام می کنند. هر سال صدها نفر در دادگاه‌های ایران به اعدام محکوم می‌شوند اما شمار افرادی که بر اساس اینگونه اتهامات کاذب به اعدام محکوم شده‌اند معلوم نیست.

مدارک و شواهد

مدارک علیه آقای شهیدی «شکایت قربانی تجاوز و اعتراف متهمان» اعلام شد. او در دادگاه نیز به جرم خود اقرار کرد.

سازمانهای بین المللی حقوق بشر بارها دولت جمهوری اسلامی ایران را به خاطر اعمال سیستماتیک شکنجه‌های شدید و استفاده از سلولهای انفرادی جهت گرفتن اعتراف از زندانیان محکوم کرده‌اند و صحت اعترافاتی که تحت فشار از متهمان گرفته شده است را مورد پرسش قرار داده‌اند.

دفاعیات

آقای شهیدی در زمان وقوع جرم زیر ١٨ سال بود. پس از اعلام صدور احکام، خانواده متهمین در مقابل دادگستری بوشهر اجتماع کردند. آنها به روند دادرسی اعتراض داشتند و خواستار توقف حکم بودند. به نقل از مادر یکی از متهمان، اغلب آنها از جمله فرزند او زیر هجده سال سن داشتند. وی درباره موضوع ربوده شدن دختر نیز مدعی شد که دختر با میل خود با آنها از شهر خارج شده بود. این مادر به روند عملکرد وکیل تسخیری و صدور و اجرای سریع حکم نیز اعتراض داشت. خواهر یکی از متهمان نیز با تاکید بر زیر هیجده سال بودن سن برادرش اعتقاد داشت صدور حکم با اعمال نفوذ صورت گرفته است. معترضان مدعی بودند، به دلیل ناتوانی‌شان در دفاع از حقوق خود در حال از دست دادن فرزندان خویش هستند. به گفته یکی از وکلای دادگستری که در محل تجمع بود و از پرونده متهمان اطلاع داشت، روند دادرسی برای شش نفر با تامل پیش نرفت و به دلیل اینکه وکلای مدافع استان حاضر به پذیرش وکالت متهمان نشدند، با فقدان وکیلی کارآمد و با تجربه متهمان فرصت‌هایی را برای دفاع از خود از دست دادند. هم چنین به دلیل ضعف اطلاع‌رسانی دادگستری، شایعات مختلف علیه متهمان در شهر رواج یافت و مانع از این شد که مردم به قضاوت درستی برسند و از آنها حمایت کنند. خانواده محکومین در تجمع اعتراضی‌شان متن رضایت‌نامه خانواده شاکی را تکثیر و در اختیار مردم و مسئولین قضایی و مطبوعات قرار دادند. متهمان به حکم صادره اعتراض کردند و پرونده آنها به دادگاه تجدید نظر فرستاده شد. (هفته نامه پیغام)

حکم

دادگاه کیفری استان بوشهر آقای رحمان شهیدی را به اعدام محکوم کرد. این حکم توسط دیوان عالی کشور و رئیس قوه قضائیه تائید شد و او به همراه دو نفر دیگر، در روز سه‌شنبه ١ مرداد ١٣٨٧ با حضور قضات دادگاه، رئیس زندان و فرماندهی انتظامی شهرستان بوشهر در زندان بوشهر به دار آویخته شد.

بر مبنای گزارش رسانه‌ها، اعدام شش نفر از متهمان با تقاضای بستگانشان از رییس قوه قضاییه و بیان اعتراضاتشان نسبت به روند دادرسی در پرونده، ٣ بار به تعویق افتاد. همچنین به دلیل همین اعتراضات، شورای تامین استان با هماهنگی قوه قضاییه به این نتیجه رسید که محکومین به مرگ را جداگانه و با فاصله زمانی به چوبه دار بسپارند. آقای محمد پژمان در ٨ خرداد ١٣٨۶ در زندان مرکزی بوشهر به دارآویخته شد و دو متهم دیگر آقای علی خرم نژاد و آقای بهروز زنگنه در ۶ آبان ١٣٨۶ در زندان مرکزی بوشهر به دار آویخته شدند. متهمان دیگر نیز به تناسب جرم به مجازاتهای حبس، تبعید و شلاق محکوم شدند. 

تصحیح و یا تکمیل کنید