بنیاد عبدالرحمن برومند

برای حقوق بشر در ایران

https://www.iranrights.org
امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران
یک سرگذشت

مهدی دیباج

درباره

ملیت: ايران
مذهب: مسيحيت
وضعیت تأهل: متاهل

مورد

تاریخ کشته‌شدن: ۱۴ تیر ۱۳۷۳
محل: پارک جنگلی چیتگر، تهران، استان تهران، ايران
نحوه کشته‌شدن: قتل فراقضایی با سلاح سرد
اتهامات: ارتداد

ملاحظات

کشیش مهدی دیباج در سال ۱۳۲۷ در چهارده سالگی به مسیحیت گرویده بود. در سال ۱۳۶۴ به اتهام ارتداد دستگیر شد و پس از ۹ سال از زندان آزاد شد. اما پنج ماه بعد او را ربودند.

 جزئیات مربوط به اعدام فرا قضایی کشیش مهدی دیباج برگرفته از این دو منبع است: گزارش سال ۱۹۹۵ سازمان عفو بین‌الملل و گزارش دفاعیات او در دادگاه انقلاب اسلامی شهر ساری که در سایت فارسی‌نت منتشر شد.

طبق تعریف سازمان عفو بین‌الملل، قتل افراد معینی که می‌توان به‌طور منطقی فرض گرفت که قتل آنها نتیجه سیاست‌های حکومت و دولت در سطوح مختلف آن است، در زمره‌ی اعدام با توسل به شیوه‌های فراقضایی است.

مقامات دولت ایران هرگونه مسئولیتی در خصوص این قتل را تکذیب کردند و یکی از سازمان‌های مخالف جمهوری اسلامی را به ارتکاب قتل آقای دیباج متهم کردند. رهبری این سازمان این اتهام را رد کرد و دولت جمهوری اسلامی را مسئول آن دانست. سازمان عفو بین‌الملل گزارش می‌دهد که در پی قتل کشیش مهدی دیباج و چند نفر دیگر از رهبران اقلیت‌های مذهبی «دیگر رهبران کلیسایی، از سوی مقامات زیر فشار گذاشته شده بودند که در تلویزیون و رادیو علناً اعلام کنند که یک سازمان مخالف نظام مسئولیت قتل‌ها را به عهده داشته است. چند نفری از آنان که از قبول این امر سرباز زدند، از ترس اقدامات تلافی‌جویانه مخفیانه کشور را ترک کردند.»

دستگیری و بازداشت

آقای مهدی دیباج در سال ۱۹۸۴ دستگیر شد و تا ژانویه‌ ۱۹۹۴ در زندانی در شهر ساری، استان مازندران در بازداشت بود. گویا در فاصله این ۱۰ سال، دو سال را در سلول انفرادی به سر برده بود. عفو بین‌الملل مهدی دیباج را از مصادیق زندانیان وجدان به شمار می‌آورد و بارها درخواست کرده بود فوری و بی قید و شرط آزاد شود.

دادگاه

دادگاه انقلاب اسلامی ساری در دسامبر ۱۹۹۳ برای بررسی پرونده کشیش مهدی دیباج تشکیل جلسه داد و پس از صدور رأی ۲۰ روز برای فرجام خواهی مهلت دادند.

اتهامات

آقای دیباج به سبب تغییر مذهب از اسلام به مسیحیت در ۴۵ سال پیش به ارتداد متهم شده بود.

مدارک و شواهد

کشیش دیباج مسیحی بودن خویش را تکذیب نکرد.

دفاعیات

پاسخ کشیش دیباج در مورد اتهام ارتداد دردادگاه انقلاب اسلامی ساری بدین شرح بود: «به من تهمت ارتداد زده‌اند! خدای نادیده که عارف قلوب است به ما مسیحیان اطمینان بخشیده که از «مرتدان نیستیم تا هلاک شویم، بلکه از ایماندارانیم تا جان خود را نجات دهیم» (عبرانیان ۱۰ : ۳۹). در فقه اسلامی هم مرتد به کسی گفته می شود که به خدا، انبیاء و معاد ایمان ندارد. ما مسیحیان به هر سه ایمان داریم. می گویند «مسلمان بودی و مسیحی شدی». نه من سال‌ها بی‌دین بودم، با مطالعه و تحقیق به دعوت خدا لبیک گفتم و به عیسی مسیح خداوند ایمان آوردم تا حیات جاودانی شوم (یوحنا: ۶ : ۴۷).»

حکم

دادگاه انقلاب اسلامی ساری، در دسامبر ۱۹۹۳، مهدی دیباج را به جرم ارتداد به مرگ محکوم کرد. او در پی فشارهای بین‌المللی بر دولت ایران، در۱۶ ژانویه ۱۹۹۴ آزاد شد اما چنان که گفته می‌شود اتهامات علیه او همچنان بر جا ماند و از او رفع اتهام نشد. در ۵ ژوئیه ۱۹۹۴ جسد او در وضعیتی مشکوک پیدا شد. همان روز، خبر‌گزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) اطلاعیه رسمی پلیس را منتشر کرد. در این گزارش آمده بود «هنگام انجام بازرسی‌های مربوط به پی‌گیری مرگ میکائیلیان (کشیش دیگری که در شرایط مشکوک به قتل رسید) که از هفته گذشته ناپدید شده بود، مأموران جسد ناشناسی را یافتند که بعداً از طرف اعضای خانواده دیباج به عنوان جسد دیباج شناسایی گردید». بنا بر گزارش‌ها، او از ۲۴ ژوئن ۱۹۹۴ ناپدید شده بود. جسد مهدی دیباج در یخچال منزل کشیش میکائلیان کشف شد. بنا به گزارش یک سازمان مسیحی به نام الام، کشیش دیباج به ضرب چاقو کشته شده بود.

تصحیح و یا تکمیل کنید